Ouderpanel

Wij zijn een school die verbetering van de kwaliteit van het onderwijs nastreeft. Daarbij vinden wij het belangrijk de mening van ouders serieus te nemen. Dat gebeurt op enig moment door bijvoorbeeld de mening van ouders te peilen met een vragenlijst. Een andere manier is het ouderpanel, waarbij er direct contact is met een groep ouders.

Eenvoudig gezegd is een ouderpanel voor de school een laagdrempelige, rechtstreekse manier om met een (wisselende) groep van 20 à 25 ouders in gesprek te gaan of hen te bevragen over het onderwijs op school. Het onderwerp van het ouderpanel kan variëren en in principe wisselt met elk volgend gesprek ook de samenstelling van de groep ouders die aan het panel deelneemt.
Een ouderpanel levert adviezen en verbeterpunten van ouders op over hoe iets op school beter kan verlopen. De opbrengsten van het ouderpanel worden in het stuurgroep- en teamoverleg besproken. Cruciaal is dat er voor de adviezen en verbeterpunten draagvlak moet zijn bij zowel de ouders als de school.

Het spreekt voor zich dat beargumenteerde besluiten om voorgestelde adviezen en verbeterpunten wel of niet op te pakken goed met de ouders gecommuniceerd moeten worden in het besluitvormings- en uitvoeringsproces. Dat kan op verschillende manieren gebeuren, bijvoorbeeld via de schoolkrant, een nieuwsbrief of de website.

Afhankelijk van het doel waarvoor het ouderpanel wordt georganiseerd kan het panel een andere invulling krijgen.

  • Bij een kwaliteits- of waarderingspanel discussiëren ouders met elkaar,
    waardoor de school de opvattingen van ouders over het gekozen onderwerp leert kennen. In dit geval is er dus minder sprake van een gesprek tussen de schoolleiding, teamleden en de ouders.
  • Bij een verantwoordingspanel is wel sprake van een gesprek tussen
    schoolleiding en ouders. Scholen dienen zich ‘horizontaal’ te verantwoorden naar hun omgeving over het gevoerde en te voeren onderwijsbeleid. Die omgeving bestaat in de eerste plaats uit zowel de ouders als de direct betrokkenen. Dat verantwoorden kan via een goed leesbaar jaarverslag waarin de school onder meer uiteenzet waar ze voor staat en gaat, welke keuzes ze daarin maakt en wat het oplevert. De formele horizontale verantwoording verloopt via de medezeggenschapsraad. Scholen staan echter voor de uitdaging zich ook in informele zin aan een bredere groepering ouders te verantwoorden. Wij achten het ouderpanel een geschikt instrument om op een interactieve manier de zeggenschap van ouders vorm te geven, door feitelijke informatie over de kwaliteit van de school in relatie tot plannen voor verbetering met de ouders te bespreken. De verbeterpunten die door het ouderpanel worden aangedragen, kunnen leiden tot een eventuele bijstelling van de plannen
  • Bij een meedenkpanel staat het nadenken over een geconstateerd probleem of
    een nieuwe uitdaging centraal. Ook hier is sprake van een echte dialoog om nieuwe ideeën, inzichten en adviezen boven water te krijgen.

Uitvoering 
Het is de bedoeling dat ouders tijdens een ouderpanel aan het woord komen. Dus geen lange monoloog van de schoolleiding, maar een korte schets van het doel van de bijeenkomst en een korte inleiding op het thema. Wij zullen ervoor zorgen dat er, mede in relatie tot het doel van het ouderpanel, dat ouders worden uitgedaagd te reageren. Dat kan door prikkelende stellingen of vragen voor te leggen of werkvormen toe te passen waarbij ouders met elkaar in contact worden gebracht. De ervaring leert dat over het algemeen ouders het prettiger vinden om in kleine groepen te praten.
Er wordt afgesloten met conclusies en aanbevelingen, het vervolgtraject ervan wordt geschetst en de wijze waarop (andere) ouders verder geïnformeerd worden. Ook wordt er naar onderwerpen voor een volgende bijeenkomst gevraagd.

Relatie tot de doelen van partnerschap 
De verschillende invullingen die het ouderpanel kan krijgen, leiden ertoe dat alle drie de doelen van partnerschap (pedagogisch, organisatorisch en democratisch) in beeld komen. Onderwerpen die de afstemming tussen thuis en school betreffen, zoals ‘hoe ga je met elkaar om’, vallen bijvoorbeeld onder de pedagogische doelstelling. Dat is ook het geval met onderwerpen die met de veiligheid in en rond de school te maken hebben.
Wanneer het ouderpanel als verantwoordingspanel wordt ingezet, wordt het democratisch doel nagestreefd. Het ouderpanel fungeert dan als informeel ‘zeggenschapsorgaan’ naast het formele orgaan, de medezeggenschapsraad.
Het meedenkpanel wordt voor alle drie de doelen gebruikt. Zo kun je onderwerpen uitdiepen die onder de organisatorische doelstelling zijn te rangschikken, zoals een betere overblijfvoorziening of de gang van zaken bij schoolreisjes of excursies. Het meedenkpanel kan echter ook worden benut voor onderwerpen met een pedagogische insteek. Bijvoorbeeld: ‘Hoe kunnen wij als school beter communiceren met ouders over de ontwikkeling van hun kind?’ Het meedenken over de gevolgen van een verbouwing van de school voor ouders heeft een democratische insteek. Kortom, het ouderpanel is een instrument dat voor meerdere doeleinden inzetbaar is.

Relatie tot het traject dat school en ouders samen doorlopen en tot andere instrumenten 
Het ouderpanel is een onderdeel van het hoofdtraject. Als het waarderingspanel met enige regelmaat wordt gehouden, kan het een structurele rol spelen in de kwaliteitszorg van de school. Een ouderenquête wordt immers maar eens per drie à vier jaar afgenomen. Het ouderpanel biedt de school een goede gelegenheid frequenter en gericht op bepaalde aspecten de vinger aan de pols te houden. Het ligt voor de hand een verantwoordingspanel eens per jaar te organiseren, aansluitend bij onze beleidscyclus. Voor andere doeleinden kan uiteraard altijd ad hoc een meedenkpanel worden georganiseerd.
Uiteraard zijn er de ouders in de OWG en de medezeggenschapsraad, die frequent bijeenkomen en een klankbordfunctie vervullen. De meerwaarde van het ouderpanel zit vooral in de wisselende samenstelling, waardoor de schoolleiding meerdere en veel verschillende ouders hoort. Het is belangrijk het verschil met en de afstemming tussen het ouderpanel, de OWG en de medezeggenschapsraad met de betrokkenen van tevoren goed te communiceren.
Ook de relatie tot andere instrumenten moet verhelderd worden. Zo kan het ouderpanel een signalerende functie hebben. Maar belangrijke signalen uit kringen van ouders kunnen ook langs andere wegen de school bereiken.

Met het ouderpanel aan de slag
Het succes van het ouderpanel staat of valt met een goede voorbereiding en nazorg.  Belangrijke aandachtspunten zijn de onderwerpkeuze en de wijze waarop ouders over het panel worden geïnformeerd. Dat geldt voor de ouders die deelnemen aan het panel, maar ook voor de ouders die niet worden uitgenodigd. Zij hebben er recht op te weten waarom zij geen uitnodiging kregen en moeten eveneens horen hoe de opbrengst zal worden teruggekoppeld naar alle ouders. Hiertoe moet een goed leesbaar verslag van elke bijeenkomst komen. De eindverantwoordelijkheid voor het verslag berust bij de school.
Het ouderpanel is een instrument van de school. Het ligt voor de hand dat iemand van de schoolleiding (of namens de schoolleiding) het panel voorzit.

Samenvatting: wat zijn de goede dingen en wanneer doen we die goed?
Het ouderpanel lijkt ons een uitstekend instrument voor de school om een wisselende groep ouders te horen of om met hen van gedachten te wisselen over onderwerpen die (ook)voor ouders relevant zijn. Wanneer er vaker en over wisselende onderwerpen een ouderpanel wordt georganiseerd, draagt dit er tevens toe bij dat beide partners elkaars opvattingen horen en daardoor meer begrip krijgen voor elkaars situatie en elkaars denken en handelen. Veel ouders, de schoolleiding en teamleden hebben daar behoefte aan. Bovendien komt wederzijds begrip ten goede aan enige pedagogische afstemming tussen gezin en school als opvoedmilieu.
Als het ouderpanel goed wordt uitgevoerd, dan is er voor school én voor ouders sprake van brengen en halen: deelnemers hebben het gevoel dat ze iets in te brengen hebben en ervaren de uitwisseling van opvattingen als leerzaam. Als de inbreng er dan blijkens de terugrapportage ook nog toe doet, krijgen ouders het gevoel dat zij door de school serieus genomen worden als opvoedingspartner.